Alkibiades, Ilja Leonard Pfeijffer

Alkibiades: ofwel 1,3 kilogram en 772 flinterdunne en dichtbedrukte bladzijden (de 200 pagina’s aan bijlagen niet meegerekend). Een mens zou zich voor wat minder een e-reader aanschaffen. Want lekker leest dat niet, zo’n baksteen op je borstbeen in de Spaanse zon.

Natúúrlijk is Alkibiades, de historische roman van Ilja Leonard Pfeijffer, véél meer dan volume alleen. Maar het is een feit dat een mens een beetje gemotiveerd moet zijn om eraan te beginnen. En dat was ik zeker. Ik ben een fan van Pfeijffers schrijfstijl. Zijn barokke taalgebruik, zijn uitwaaierende zinnen, zijn wonderlijke beschrijvingen. Zijn eindeloze bijzinnen, ook. Hij is de enige van wie ik het kan verdragen, omdat hij er zo heerlijk in overdrijft. In een ‘want-ik-ben-het-waard'-moment in de boekhandel van ons dorp schafte ik mij dus die dikke Alkibiades aan. Recensies had ik niet gelezen. De vele interviews die de schrijver ter promotie van zijn boek had gegeven en die mijn moeder voor me had uitgescheurd, ook niet. Ik zou me wel laten verrassen. Op vakantie in Spanje zette ik mijn tanden erin.

Waarover gaat het boek?

Ilja Leonard Pfeijffer baseerde zijn hoofdpersonage op de historische figuur Alkibiades. Die leefde aan het einde van de vijfde eeuw voor Christus, ten tijde van de Peloponnesische Oorlog. Hij was een politicus met veel macht en een geniale aanvoerder van de Atheense scheepsvloot. Maar hij was ook een opportunistische overloper, een geslepen manipulator én – volgens de bronnen die Pfeijffer raadpleegde, ‘de knapste man van Athene’. Maar bovenal speelde hij, met zijn machtswellustige spelletjes, een rol van formaat in de ondergang van de Atheense democratie. ‘En de symptomen van die ondergang zien we ook vandaag terug’, waarschuwt Pfeijffer in zowat elk interview over zijn roman.

Wat vond ik ervan?

Pfeijffer loste veel van mijn verwachtingen in. Daar aan de rand van het Spaanse zwembad – met oordopjes in tegen mijn krijsende pubers. Alkibiades lezen vraagt wel wat focus – nam hij me mee naar het leven in Griekenland van 2.500 jaar geleden. Ik heb gesmuld van Alkibiades’ gesprekken met Socrates, ging mee op de tocht naar Olympia met acht wagens en veertig paarden, was toeschouwer van het bacchanaal met zijn vrienden in Athene. Ik was helemaal daar, 722 pagina’s lang. Wat kan die Pfeijffer schrijven.

Om mijn theorie van 'de eerste zin' te staven (zie Adres onbekend)

‘Ik heb niet de reputatie dat ik snel geneigd ben tot schaamte en hoewel ik begrijp dat ik deze reputatie met mijn daden vaker heb gevoed dan ontkracht, heb ik ooit een man gekend die in elk opzicht zo evident superieur aan mij was dat ik mij schaamde zodra ik hem zag en ik vraag jullie mij te geloven als ik zeg dat ik op sleutelmomenten in mijn leven, toen ik mij gedwongen zag beslissingen te nemen die bepalend waren voor mijn carrière en voor de toekomst van onze stad, zijn satyrkop met wijd opengesperde neusgaten en uitpuilende ogen voor mij zag en werd vervuld van schaamte bij het besef van mijn eigen ontoereikendheid.’

Bij deze verklaar ik mijn theorie voor bewezen.

Maar...

Maar Pfeijffer raakte mij geregeld ook kwijt. Zeker bij de zoveelste zeeslag waarbij nog maar eens tienduizenden Grieken genadeloos in de pan worden gehakt. Maar daarna pikte ik weer in en was ik weer mee. En zo ging de vakantie voorbij, en Kerstmis en Nieuwjaar ook. Ergens rond Pasen kwam het einde van het boek in zicht.

Ik denk dat Pfeiffer toen zelf ook een beetje genoeg had van zijn dolle Griek. Want in een rotvaart breide hij een einde aan zijn roman. Oké, tegen dan is de grote Alkibiades op zijn retour en in treurige ballingschap. Maar voor mij viel daar ook het grootste schrijven van Pfeijffer wat plat. Zo erg zelfs, dat ik mij een beetje belazerd voelde. Alsof ik veel geld had betaald om een hele hoge, moeilijke berg te mogen beklimmen die een uitzicht bood op de E313. (Ik overdrijf héél erg.)

Verdict

Maar misschien is dat wat er meestal gebeurt bij hoge verwachtingen. Soms zijn ze zo hoog dat ze nooit helemaal kunnen worden ingelost. Neemt niet weg dat ik mateloos genoten heb.van deze maandenlange, woeste en wonderlijke reis met Alkibiades en zijn tijdgenoten.

Voor de Nederlandse les

Alkibiades lijkt mij niets voor op de leeslijst van de middelbare school. Maar hij kan wél dienen als voorbeeld van een historische roman, zeker in een Latijnse of Grieks-Latijnse klas. Maar leerlingen van andere richting krijg ik ook wel warm. Zeker als ik een youtube-filmje met de kleurrijke Ilja Leonard Pfeijffer laat zien.

En als ik in een héél gemene bui ben, kan ik een Pfeijffer-frase gebruiken als oefening bij zinsontleding.